Halime Hazal Kutlu / 240421051 / Türkçe Öğretmenliği 2. Sınıf

Kip ekleri, fiillerin zamanını ve eyleme yönelik bakış açısını belirleyen eklerdir. Türkçede haber kipleri (-r, -yor, -di, -miş, -acak) zamanı bildirirken; dilek kipleri (-malı, -sa, -a, emir kipleri) isteği, şartı veya gerekliliği ifade eder. Kip ekleri fiilin köküne getirilir ve cümlenin anlamını zaman, olasılık veya zorunluluk bakımından değiştirir. Örneğin “geliyor” sözcüğünde -yor ekinin eylemin şu anda sürdüğünü göstermesi ya da “gelmeli”deki -malı ekinin gereklilik bildirmesi, kip eklerinin temel işlevine örnektir.

Kişi ekleri ise fiilin kim tarafından yapıldığını gösteren, yüklemle özne arasındaki uyumu sağlayan eklerdir. Türkçede 1., 2. ve 3. tekil/çoğul kişi ekleri fiile eklenerek özneyi belirtir; bu nedenle Türkçede öznenin çoğu zaman cümlede açıkça yazılmasına gerek kalmaz. Örneğin “gidiyorum” sözcüğündeki -um eki eylemi yapanın “ben” olduğunu gösterir. Kişi eklerinin doğru kullanımı, yüklemin anlamını ve özneyle ilişkisini açık biçimde ortaya koyar.