Asude Satılmış 240412025

Türleri ve özellikleri

Fiilimsiler:

Fiillere getirilen birtakım eklerle oluşturulan; fiillerin isim, sıfat, zarf şeklini yapan sözcüklere fiilimsi denir.

1. İsim-fiiller (Mastarlar)

isim görevi

• Ekler: -ma, -ış, -mak
• Görevleri: özne, nesne, dolaylı tümleç, isim tamlayanı olabilir.
• Örnekler:
• Okumak sağlıklıdır. → oku (kök) + -mak (isim-fiil)
• Sınavı çözmeyi bitirdi.→ çöz (kök) + -me (isim-fiil)
• Özellik: Cümlede isim gibi davranır; şahıs eki almaz.

2. Sıfat-fiiller (Ortaçlar )  

sıfat görevi

• Ekler: -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş
• Görevleri: İsimleri niteleyerek sıfat gibi kullanılır.
• Örnekler:
• Okuyan kız sınıfta. → oku + -yan (sıfat-fiil) — “kız” sözcüğünü niteleyen sıfat.
• Yazılmış mektup masada duruyordu. → yaz + -ılmış (sıfat-fiil)
• Özellik: Genelde isme yakın durur ve ismi nitelendirir; zaman/çatı bilgisi taşıyabilir.

3. Zarf-fiiller (Bağ-fiiller )

zarf görevi

• Ekler: -ken, -ince, -ip, -erek, -madan, -ınca, -ınca, -dıktan sonra vb.
• Görevleri: Cümlede zarf tümleci olarak hareket eder; eylemin nasıl, ne zaman, niçin yapıldığını açıklar.
• Örnekler:
• Gülerek odadan çıktı. → gül + -erek (zarf-fiil) — eylemin tarzını belirtir.
• Okuduktan sonra dışarı çıktı. → oku + -duktan sonra (zarf-fiil yapısı)